از در مسجد حسین بن علی (ع) در حوالی میدان شهید محلاتی که وارد میشوی، نوای گوشنواز قرآن شنیده میشود. اعضا دور تا دور شبستان مسجد نشستهاند و با نوای قرآن، روح و جان خود را صیقل میدهند. پس از تلاوت قرآن، حاج عباس محمدی؛ «مجلسگردان انجمن» صحبت را آغاز میکند.
حاج عباس محمدی، مجلسگردان انجمن
حاج عباس مجلس را به صورت تلفیقی اداره میکند، یعنی شعرخوانی و مدیحهسرایی به صورت تو در تو اجرا میشود. او متولد ۱۳۱۲ است. خودش را خدمتگزار مسجد و انجمن میداند، اما حقیقت این است که او از بانیان ساخت مسجد و انجمن نغمهسرایان مذهبی شرق تهران است.
حاج عباس از گذشتهها تعریف میکند و از اینکه انجمن را در سال ۱۳۵۳ به همراه مرحوم محمدعلی مردانی (شاعر) و علیاکبر نوری راهاندازی کردهاند. میگوید در آن زمان انجمن به صورت سیّار، هر هفته در خانه یکی از اعضا برگزار میشد، اما با پیروزی انقلاب اسلامی به دو بخش تقسیم شد، یعنی دوشنبهها به صورت سیّار و یکشنبهها در خانه مرحوم مردانی مراسم برگزار میشد.
البته با فوت مردانی، مراسم شبهای دوشنبه همچنان به قوت خودش باقی است و به همت برادر وی برگزار میشود. این مراسم، ماهی یکبار در منزل آقای فراز که در ابتدای خیابان کریمشاهیان واقع در خیابان پیروزی قرار دارد، برگزار میشود.
حاج عباس از گذشتهها میگوید؛ از شروع همکاریاش در سال ۶۱ در مجمعالذاکرین با حاج غلامرضا سازگار که البته هنوز هم ادامه دارد.
نام نوارفروشی «گلبانگ محمدی» را قدیمیها به یاد دارند. این نوارفروشی به همت حاج عباس محمدی راهاندازی شد و البته هنوز هم به فعالیت خود ادامه میدهد. شاید بتوان حاج عباس را بزرگترین مجموعهدار نواهای مذهبی دانست.
شاعران و مدیحهسرایان با مجلسگردانی حاج عباس محمدی، یکی پس از دیگری اجرای خود را به پایان میرسانند و حاجی همچنان با شور و هیجان اوایل جوانی، صدای آنها را با ضبط صوت قدیمیاش روی کاست پر میکند. خودش میگوید، این کار را دوست دارد و شاید به خاطر همین ذوق و علاقه بود که به عنوان اولین کارمند واحد سمعی و بصری حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی استخدام شد. البته به قول خودش در سال ۷۱ نیز اولین بازنشسته این واحد لقب گرفت.
حاج عباس از قدیمیهای انجمن یاد میکند. از آقایان مردانی، نوری، ژولیده نیشابوری، طایی شمیرانی، عزیزالله مبارکی، حسین بابایی، رافع تبریزی و رضا عربی که به رحمت ایزدی پیوستند و افرادی مانند حاج غلامرضا سازگار و حاج علی آهی که قدیمترها پای ثابت انجمن بودند.
نیم ساعتی از شروع مراسم گذشته است و همچنان بر تعداد حاضران افزوده میشود. دلیلش هم مشغله اعضا و یا دوری مسیر است. درست است که این انجمن، نام نغمهسرایان مذهبی «شرق تهران» را یدک میکشد، اما از تمام نقاط تهران عضو دارد.
حاج رحیم چهرهخند از قبله تهران یعنی شهرری آمده است. حاج رحیم، برادر دو شهید و از فرهنگیان آموزش و پرورش است. مثنوی بلندی در مورد هتک حرمت روز عاشورا میخواند که البته به قول خودش نیمی از آن را سانسور کرده است.
شاعر بعدی سیدمحمدمهدی طباطبایی و ظاهراً مسنترین عضو انجمن است. طباطبایی متولد سال ۱۳۰۹ است و سابقه عضویتش در انجمن به بیش از ۸ سال میرسد.
وی با اینکه تحصیلات چندانی ندارد، اما تسلط بینظیری بر وزن شعر و عروض دارد. حتی دو سه بار نیز به دعوت دانشگاه آزاد اسلامی در مورد وزن شعر سخنرانی کرده است. جالب اینکه وی راننده کامیون بوده است.
طباطبایی کتابی در دست دارد و از اشعارش تعریف میکند، اما از برخی اشتباهات موجود در کتاب نیز ناراحت است. یک رباعی از «اشراق آصفی» نشان میدهد با این مضمون:
گشت از دو حسن، به محفل چرخ کهن
خورشید صفت، شمع هدایت، روشن
آن با روی نبی و با خوی علی
این با خَلق حسین و با خُلق حسن
و میگوید در مصرع سوم و چهارم، سه هجای بلند و متوالی آمده است که درست نیست.
برخی از اعضا علاقه خاصی به انجمن دارند، حتی یکی از این افراد با وجود اینکه با موتورسیکلت تصادف کرده است و از ناحیه پای چپ احساس ناراحتی میکند، اما باز هم در مراسم هفتگی انجمن حاضر شده است.
حسن واشقانی فراهانی نیز از فرهنگیان آموزش و پرورش است که ۲ هزار بیت برای چاپ اولین کتابش آماده کرده است. وی، شعری در رثای امام باقر (ع) میخواند و حاج رحیم چهرهخند، یک اسکناس ۵ هزار تومانی به او میدهد.
وقتی از حاج عباس محمدی، دلیل این کار را میپرسم، میگوید: این رسم زیبای «صله دادن» است که متأسفانه در حال فراموشی است.
نفر بعدی شعر خود را میخواند و از چاپ سومین مجموعه شعر خود که شامل ۱۱۰ نغمه آیینی است، خبر میدهد و با صلوات حاضران تشویق میشود.
پس از این شعرخوانی، حاج عباس محمدی میگوید: «آقای روحانی! یک حالی به مجلس بده!».
حسین روحانی به تمام دستگاههای آواز ایرانی مسلط است. شعر «گلی خوشبوی در حمام روزی / رسید از دست محبوبی به دستم» سعدی را در «دستگاه نوا» میخواند.
دریافت فایل آواز آقای محمدی با حجم ۹۶۰ کیلوبایت
آوازخوانی که تمام میشود، بین حاضران در اینکه «گُل» درست است یا «گِل» اختلاف میافتد. هنوز تکلیف «گُل» و «گِل» مشخص نشده است که بین صحّت «محبوب» و «مخدوم» در این بیت نیز اختلاف نظر به وجود میآید.
شاعری نیز از فیروزکوه میهمان مجلس است. حاج عباس محمدی میگوید: «هرکس میهمان دوست دارد، بلند صلوات بفرستد» و به این ترتیب از میهمان برای خواندن شعرش دعوت میکند.
حاج عباس عنقا، دبیر انجمن و حاج حسن صالحی خمینی، پدر شهید و شاعر اهلبیت
در طول این مراسم، «حاج عباس عنقا» اشعار را با دقت گوش میدهد. حاج عباس، دبیر انجمن است، اما خودش را خادم انجمن معرفی میکند.
ظاهر وی نشان نمیدهد، اما مشخص است که تمام اشعار را با دقت گوش میدهد و نکات کلیدی، ظریف و جالب را گوشزد میکند.
خودش میگوید که روی «مرثیه» تعصّب دارد و نمیتواند اشتباهات را نادیده بگیرد. وقتی از حاج عباس در مورد اهداف تشکیل چنین انجمنی سئوال میکنم، میگوید: «هدفی جز اشاعه فرهنگ اهلبیت (ع) نداریم و میخواهیم جوانان را با اشعار کلاسیک و آیینی آشتی دهیم.»
حاج عباس عنقا روضهای در رثای حضرت رقیه (س) میخواند و مراسم با دعا و پذیرایی به پایان میرسد.
برخی از اعضای انجمن نغمهسرایان مذهبی شرق تهران
