اسپنسر تانیک عکاسی امریکایی است که به دلیل ثبت تصاویر از انبوه انسانهای برهنه معروف شده است. وی این شیوه از عکاسی را هنرمندانه می داند. جالب اینکه طرفداران تانیک نیز برای توجیه عملکرد وی، عنوان «هنر انتزاعی» را برای عکس‌هایش انتخاب می‌کنند و بر این باورند که انبوه جمعیت برهنه از توجه به جزئیات می‌کاهد و مفهومی انتزاعی را تداعی می‌کند. در واقع طرفدارن تانیک سعی در متفاوت جلوه دادن شیوه عکاسی وی از پورنوگرافی را دارند. در مواجهه با این موضوع، اکثریت مردم موضعی انفعالانه دارند و آن را مغایر با اخلاقیات و آموزه‌های کلیسا می‌دانند.

با اندکی واقع‌گرایی و تحقیق، به سادگی می‌توان دریافت که هدف تانیک از این کار صرفاً کسب درآمد و شهرت است. شهرتی که تا به حال درآمدزایی بسیاری از طریق تبلیغات برای وی به بار آورده است، تا آنجا که شبکه HBO سه مستند از وی و کارهایش تهیه کرده است.

جالب اینکه دولت امریکا نیز به طور غیر مستقیم بر کارهای تانیک صحه می‌گذارد. چنانچه وی تاکنون چندین بار به جرم برهم زدن نظم عمومی و ایجاد اغتشاش، توسط پلیس دستگیر شده، اما هر بار به بهانه‌های مختلف تبرئه شده است. البته از حاکمیت کشور به اصطلاح متمدن امریکا که رواج بی‌بند و باری جزو مهمترین کارهای فرهنگی پشت پرده آن محسوب می‌شود انتظاری جز این هم نمی‌رود. مسلماً عکسبرداری از ۲۰ هزار انسان برهنه در میدان مکزیکوسیتی، امری نیست که از عهده تنها یک نفر و بدون پشتوانه دولتی میسر شود.

با تفحص در زندگی افراد حاضر در پروژه‌های تانیک به تنها بودن این افراد در اجتماع پی می‌بریم. افرادی که بعضاً از ذهنی ملول و تفکری بیمار رنج می‌برند.

افراد مختلف همچنان برای شرکت در پروژه‌های بعدی اسپنسر تانیک ثبت نام می‌کنند تا در مقابل دوربین برهنه شوند و تصویری از انسان به قهقرا رفته قرن بیست و یکم در تاریخ ثبت شود. به درستی که این انسانها پدر و مادر خویش را فراموش کرده‌اند؛ آدم و حوّایی که از فرط حیا و عفّت، بدن خویش را در مقابل دیدگان حیوانات پوشاندند و اکنون فرزندانشان در کمال جسارت و بی‌حرمتی در مقابل دیدگان انسان برهنه می‌شوند و به آن افتخار می‌کنند.

و این سوغات امریکاست، سردرمدار تمدن و فرهنگ!

دیدن ابراهیم حاتمی‌کیا بر پرده نقره‌ای سینما، خودش به تنهایی آن قدر سوژه جذاب و هیجان‌انگیزی هست که دوستداران عالم سینما را به سالن‌های نمایش فیلم «دعوت» بکشاند.

«دعوت» آخرین ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا است که از روز عید فطر به نمایش عمومی و گسترده در آمده است. این فیلم بر خلاف تمامی فیلم‌های قبلی حاتمی‌کیا، از مضمونی اجتماعی برخوردار است و از موجوداتی سخن می‌گوید که خواسته یا ناخواسته به این دنیا قدم نهاده‌اند. در واقع داستان این فیلم درباره چند زوج مختلف است که همگی با بحران «سقط جنین» دست و پنجه نرم می‌کنند.

این برای اولین بار است که حاتمی‌کیا فیلمی می‌سازد که فیلم‌نامه‌اش را شخص دیگری بجز خودش نوشته است. خانم «چیستا یثربی» فیلم‌نامه دعوت را با ۵ داستان مختلف و با محوریت موضوع سقط جنین به رشته تحریر در آورده است.
اپیزود اول، قصه علی و شیدا را روایت می‌کند. «شیدا صوفی» بازیگر معرف و خوش‌چهره‌ای است که به دلیل ترس از برهم خوردن فرم صورت و فیزیک بدنش، از حاملگی گریزان است و قصد از بین بردن جنین داخل شکمش را دارد. بر خلاف او، همسرش میل شدیدی به پدر شدن دارد.
نکته بارز این اپیزود، حضور ابراهیم حاتمی‌کیا در دو نمای مختلف از فیلم است. البته حاتمی‌کیا در این دو نما دیالوگی نداردو در واقع نقش خودش را بازی می‌کند؛ یک کارگردان. اما باید اعتراف کرد همین دو کادر کوتاه چند ثانیه‌ای، با آن صورت تراشیده و چشمان نافذ آبی آن قدر جذاب هست که تماشاچی را به وجد بیاورد.
اپیزود دوم فیلم روایت پیرزن متمولی است که سعی در منصرف نمودن زوج جوانی از سقط جنینشان و قصد نجات جان جنین (یا به قول خودش «فرشته») را دارد.
به جرأت می‌توان این اپیزود را بهترین اپیزود فیلم دانست، چرا که از بازی‌های روان (بجز بازی ضعیف فروتن) و تعلیق بسیار خوبی برخوردار است و این تعلیق آنجا به اوج می‌رسد که مشخص می‌شود پیرزن مذکور، در جوانی پزشکی بوده که جنین‌های بسیاری را سقط نموده است و اکنون با منصرف‌کردن زوجین از این عمل، به نحوی سعی در پرداخت کفاره گناهش دارد.
اپیزود سوم فیلم، داستان زنی حدوداً ۴۵ ساله است که باردار شده و اکنون به اصرار فرزندان و از ترس ریختن آبرویش در میان مردم، قصد سقط جنین دارد.
اپیزود چهارم فیلم داستان زندگی یکی از دو پزشک حاضر در داستان‌های فیلم است که با زحمت و مشقت بسیار (و با تخمک زن دیگری) باردار شده استف اما به دلایل پیشامدهای موجود، قصد سقط جنین دارد.
اپیزود آخر فیلم هم از بازی بسیار خوبی برخوردار است و داستان زنی صیغه‌ای و نازا را روایت می‌کند که اکنون ناباورانه باردار شده است و برخلاف میل شوهرش، قصد در نگه داشتن جنین‌اش دارد.

در یک نگاه اجمالی، «دعوت» علیرغم موضوع حسّاس فیلم‌نامه و حضور چهره‌های معروفی از جمله ثریا قاسمی، محمدرضا شریفی‌نیا، گوهر خیراندیش، رضا بابک، محمدرضا فروتن، مهناز افشار، مریلا زارعی، آناهیتا نعمتی، کتایون ریاحی، سیامک انصاری، مجید مشیری و … باز هم فیلمی معمولی از آب درآمده و فیلمی نیست که علاقمندان به سینمای حاتمی‌کیا را راضی کند. اما با این وجود «دعوت» به دلیل جذب طیف گسترده‌ای از مخاطبان عام، فیلم‌نامه بکر و نام بزرگ ابراهیم حاتمی‌کیا فیلمی است قابل احترام که حتماً ارزش دیدن دارد.

—————

نوشته شده در هفدهم مهرماه هشتاد و هفت