یک استاد حوزه علمیه و کارشناس تبلیغ در سایر ادیان گفت: برخلاف مبلغان مسیحی، در حال حاضر، بیشتر از آنکه به تبلیغ چهره ‌به‌ چهره بپردازیم، تبلیغ جمعی و منبری را ترجیح می‌دهیم.

*  *  *  *  *

حجت‌الاسلام مصطفی اسکندری از اساتید مجرّب حوزه علمیه قم و کارشناس علوم تبلیغی در سایر ادیان، به مقایسه شیوه‌های تبلیغ در آئین مسیحیت و آئین اسلام پرداخت که مشروح آن در پی می‌آید.

* تبلیغ‌ چهره ‌به ‌چهره در حال فراموشی است

اسکندری با بیان اینکه نخستین گام در مقایسه شیوه‌های تبلیغ در اسلام و مسیحیت، شناسایی ارکان تبلیغ است،‌ گفت: تبلیغ درای ۵ رکن است که عبارت از مبلّغ، محتوا، شیوه‌های تبلیغ، ابزار و مخاطب هستند.

وی، تبلیغ در آئین مسیحیت را دارای شرایط ویژه‌ای خواند و گفت: مسیحیت تمام ۵ شرط لازم برای تبلیغ را ندارد. در تبلیغ مسیحیت، سه رکن از ارکان تبلیغ از اهمیت بیشتری برخوردارند که عبارت از شیوه، ابزار و مخاطب هستند.

این کارشناس علوم دینی افزود: برخی مؤلفه‌ها در بین مبلغان مسیحی بسیار پررنگ است و باید در آن زمینه از آنها درس بگیریم. از جمله اینکه صبر و استقامت یک مبلغ مسیحی بسیار زیاد است. به عنوان مثال مارش چاز، مبلغ اروپایی آئین مسیحیت، ۴۵ سال در الجزایر و چاد به تبلیغ مسیحیت پرداخته است.

این کارشناس امور تبلیغی با بیان اینکه مسیحیت از محتوای غنی برای ارائه برخودار نیست، افزود: از آنجایی که در مسیحیت، محتوایی قابل ارائه چندانی وجود ندارد، مبلغان این دین به دنبال آن هستند تا آرامش را به افراد القاء کنند.

این استاد حوزه علمیه،‌ برخی از شیوه‌های تبلیغ در مسیحیت را منطبق با آئین‌ اسلام دانست و افزود: از جمله آنها می‌توان به تبلیغ چهره‌به‌چهره اشاره کرد. بر روی این موضوع در روایات اسلامی نیز تاکید بسیاری شده است، اما متاسفانه در حال حاضر، بیشتر از آنکه به تبلیغ چهره‌به‌چهره بپردازیم، تبلیغ جمعی و منبری را ترجیح می‌دهیم.

اسکندری افزود: مبلغان مسیحی بیشترین توجه خود را به تبلیغات دو نفره و چهره‌به‌چهره معطوف می‌دارند و به صورت انفرادی مطالب را برای مخاطب ارائه می‌کنند.

* توجه به حوصله مخاطب و بیان مضامین در کوتاه‌ترین زمان

اسکندری با تأکید بر «آفند» در مناظرات بین ادیان به جای «پدافند» گفت: یکی از شیوه‌های تبلیغی که از نزدیک مشاهده کرده‌ام این است که مبلغان مسیحی در بحث و گفتگو به جای دفاع، تهاجم را در پیش می‌گیرند و در مناظره با مسلمانان مسائلی مانند قصاص و حقوق زنان را مورد هجوم قرار می‌دهند.

این کارشناس علوم دینی با بیان این موضوع که مبلغان مسیحی، روش تبلیغ غیر مستقیم را در تبلیغات خود مدّنظر قرار می‌دهند، اظهار داشت: در این شیوه، به جای ارائه مطالب مستقیم در قالب متون دینی، مطالب در قالب‌هایی همچون فیلم و عکس و به صورت غیرمستقیم ارائه می‌شود.

اسکندری افزود: در چند سال اخیر، با فرا رسیدن ایام محرم، تلویزیون به پخش برنامه‌هایی از عزاداری و پخش نذری برای امام حسین (ع) توسط ارامنه می‌پردازد. این اقدام هموطنان مسیحی در نوع خود بسیار جالب و قابل تعمق است و نشان از ارادت غیر شیعیان به امام حسین و اهل‌بیت (ع)‌دارد. اما نباید از تأثیرات سوء این اقدام تلویزیون غافل شد. چرا که وقتی یک مسلمان با یک مسیحی در اعتقادات خود احساس قرابت کند، پذیرش سخنان و باور آئین مسیحیت برایش آسان‌تر می‌شود.

این کارشناس امور تبلیغی با بیان اینکه مبلغان مسیحی در تبلیغ و گفت‌وگو با مخاطبان، علاقه آنها را در نظر می‌گیرند، ادامه داد: این مبلغان با توجه به علایق و سلایق شخص و جامعه، آنها را به سمت فرهنگ و آئین مورد نظر خود سوق می‌دهند و همین امر، درصد موفقیت را افزایش می‌دهد.

این استاد حوزه، ارائه پیام به زبان مناسب و منطبق با فرهنگ افراد را یکی دیگر از مؤلفه‌های مورد توجه در آئین مسیحیت عنوان کرد و افزود: مبلغان مسیحی معمولاً سعی در فراگیری زبان‌های مناطق مختلف دارند، چرا که اگر با گویش محلی با کسی صحبت شود، جلب اعتماد راحت‌تر صورت می‌گیرد.

اسکندری،‌ ارائه پیام با زبان کوتاه را یکی دیگر از مهم‌ترین نکات در تبلیغ دانست و گفت: متأسفانه مبلغان ما کمتر به این نکته توجه دارند. مبلغان مسیحی در تبلیغات دسته‌جمعی، زمان کوتاهی را صرف می‌کنند. به عنوان مثال، دعای کمیل یا زیارت عاشورا را می‌توان در کمتر از ۲۰ دقیقه قرائت کرد اما با طولانی‌کردن آن، مخاطب را خسته و آزرده می‌کنیم.

* تشکیک و ایجاد وسواس فکری، کاهش اعتقادات دینی را به همراه دارد

اسکندری، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در تبلیغ را داشتن بردباری و استقامت عنوان کرد و گفت: مبلغان مسیحی سعی می‌کنند صبورانه و به نحوی که مخاطب احساس همدردی کند، با افراد وارد صحبت شوند. مبلغان مسیحی معمولاً هنگامی که با غیر مسیحیان به ویژه مسلمانان قصد صحبت دارند، مطالبی را از مسیحیت عنوان می‌کنند که با مخاطب در آن دارای اشتراک هستند و این اقدام، از موضع‌گیری مخاطب در قبال مبلغ می‌کاهد.

وی، ایجاد شک و تردید را یکی دیگر از شیوه‌های تبلیغ در مسیحیت عنوان کرد و ادامه داد: این مورد در برخورد با مسلمانان به فراوانی استفاده می‌شود. به عنوان مثال «هنری مارتین» موسیونر معروف زمان قاجار، در سفرش به نقاط مختلف ایران به ایجاد تردید و وسواس فکری می‌پرداخت. چرا که تردید زمینه مناسب برای رها کردن مذهب قبلی و پذیرش مذهب جدید را به وجود می‌آورد.
این کارشناس علوم دینی ادامه داد: یکی دیگر از شیوه‌هایی که در آئین مسیحیت روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند، مهاجرت مسلمانان به کشورهای مسیحی است. زیرا تعلقات خانوادگی و مذهبی در کشور غیر اسلامی کم‌رنگ می‌شود و پذیرش آئین جدید از سوی شخص مهاجر راحت‌تر می‌شود.

این استاد حوزه با بیان اینکه مبلغان مسیحی تا حد ممکن در تبلیغ از جدل دوری می‌کنند، ادامه داد: آنها تأکید دارند که در مناظره با مسلمانان وارد مباحث جدلی نشوند.

* استفاده از ابزارهای نوین موفقیت در تبلیغ را به همراه دارد

اسکندری، کمک‌های مادی را یکی دیگر از شیوه‌های مهم در تبلیغ مسیحیت دانست و افزود: این موضوع در آئین اسلام نیز وجود دارد، اما بدان توجه چندانی نمی‌شود. ضمن اینکه در آئین مسیحیت هر شخص نسبتاً معتقدی خود را موظف به تبلیغ دین مسیح می‌داند، اما در آئین اسلام، بیشترین وظیفه تبلیغ بر عهده روحانیون است.

وی افزود: در بین مسلمانان جوانان، دانشجویان، انسان‌های مبتلا به فقر و بیماری و مهاجران مهم‌ترین گزینه‌های یک مبلغ مسیحی برای تبلیغ هستند.

این استاد حوزه علمیه، کمبود اطلاعات از مسائل اسلام را در جذب مسلمانان به آئین مسیحیت مؤثر دانست و گفت: عدم پایبندی افراد به اسلام نیز یکی دیگر از نکاتی است که در پیوستن مسلمانان به آئین مسیحیت موثر است. خودباختگی و علاقه به بیگانگان نیز یکی از دلایل تمایل به مسیحیت است.

وی، علاقه به آزادی در عین دینداری را یکی از عوامل مؤثر در پیوستن به آئین مسیحیت دانست و افزود: ممکن است یک شخص به خدا ایمان داشته باشد اما به شرب خمر و زنا نیز علاقه نشان دهد. این آزادی رفتار در آئین مسیحیت بیشتر به چشم می‌خورد و همین امر باعث تمایل مسلمانان ضعیف‌النفس به آن می‌شود.

این کارشناس تبلیغ، استفاده از ابزارهای نوین را به عنوان یکی از دلایل موفقیت مبلغان مسیحی یاد کرد و افزود: ابزار مبلغان ما به منبر و خطابه و کتاب و مجلات دینی خلاصه می‌شود، اما مسیحیان بیش از یک‌هزار و ۵۰۰ شبکه رادیویی و تلویزیونی در سطح جهان دارند. همچنین به صورت گسترده از اینترنت استفاده می‌کنند.

اسکندری در پایان تصریح کرد: نباید این نکته را فراموش کرد که مسیحیان از بودجه‌های کلانی نسبت به مسلمانان در امر تبلیغ برخوردار هستند.