دلشاد تهرانی، مترجم و شارح نهج‌البلاغه با اشاره به خطبه ۱۴۱ نهج‌البلاغه گفت: امام علی (ع) چهار انگشت خود را بین گوش و چشمش گذاشت و فرمود: «باطل یعنی اینکه بگویی شنیدم و حق یعنی اینکه بگویی دیدم».

مصطفی دلشاد تهرانی، مترجم و شارح نهج‌البلاغه، در جلسات هفتگی خود که در مؤسسه دکتر شیبانی برگزار می‌شود، ضمن اشاره به خطبه ۱۴۱ نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین (ع) گفت: علی (ع) می‌فرماید که بدانید میان حق و باطل جز ۴ انگشت فاصله بیشتر نیست.

وی ادامه داد: شخصی از حضرت سئوال کرد که منظور چیست؟ امام چهار انگشتش را بین گوش و چشمش گذاشت و گفت: «باطل یعنی اینکه بگویی شنیدم و حق یعنی اینکه بگویی دیدم». منظور اینکه حدسیات ملاک نیست، بلکه حسّیات ملاک است.

دلشاد تهرانی، با بیان اینکه اگر جامعه‌ای به صرف حدس و گمان حکم صادر کند، به سوی تباهی پیش می‌رود، اظهار داشت: سخنان امیر‌المؤمنین (ع) منطقی، برهانی و مطابق قوانین مسلم عقلی است. بنابراین سخنان وی در هر جامعه‌ای صادق است، حتی اگر آن جامعه مسلمان نباشد.

این استاد دانشگاه، جامعه‌ای را که از روی حدسیات حکم صادر می‌کند را جامعه‌ای متشنّج خواند و افزود: به همین دلیل است که در علم حدیث، «دانش رجال» پیدا شد تا اینکه مشخص شود چه کسی و با چه ویژگی‌هایی، از چه کسانی و با چه ویژگی‌هایی سخن نقل می‌کنند.

وی با بیان اینکه به تعبیر قرآن، ظن اعتبار ندارد، گفت: تنها یک ظنّ شرعی از اعتبار برخوردار است که آن نیز ویژگی‌های خاص خود را دارد.

دلشاد تهرانی با اشاره به خطبه‌ ۱۴۲ نهج‌البلاغه تصریح کرد: این خطبه پس از اقدامات امیر‌المؤمنین (ع) مبنی بر تقسیم مساوی بیت‌المال و اعتراض برخی افراد زیاده‌خواه صادر شد. به همین دلیل، برخی از اصحاب به امام گفتند که از حق ما کم کنید و به معترضان بدهید، اما امام بر بذل و بخشش‌های بی‌جا و بی‌مورد خرده گرفت و حکومت‌هایی که به این امر مبادرت می‌ورزند را ناپایدار خواند.

نویسنده «سیره نبوی» ادامه داد: امام علی (ع) نیکی‌کننده‌ای که درجای نادرست و به افراد غیر مستحق کمک و بخشش می‌کند را بی‌بهره از ثواب می‌داند و عنوان می‌کند که این امر، تنها ستایش فرومایگان، تمجید افراد شرور و تأیید افراد نادان را در پی دارد.

دلشاد تهرانی با بیان اینکه حضرت علی (ع) در قسمت بعدی این خطبه جایگاه درست بخشش را بیان می‌کند، افزود: امیرالمؤمنین (ع) انسان‌های بخشنده را به کمک‌کردن به نزدیکان توصیه می‌کند و سفارش می‌کند که در مرحله بعد گرفتارها و افراد رنجور نزدیک را یاری کنید. سپس با دارایی و امکانی که خدا برایتان قرار داده است، دست مستمندان را بگیرید.

این کارشناس علوم دینی با تأکید بر اینکه در کمک به دیگران، خویشاوندان مقدم هستند، ادامه داد: امام صادق (ع) از قول پیامبر فرموده است: اگر کسی ۵ دانه خرما یا ۵ گرده نان داشت و خواست آنها را انفاق کند، ابتدا بایستی به پدر و مادر خویش ببخشد، سپس برادران مؤمن خود را یاری کند، آنگاه همسایگان نیازمند را دریابد و در آخر به نیازمندان در راه خدا یاری رساند.

این استاد دانشگاه افزود: امام صادق (ع) با اشاره به آیه ۶۷ سوره فرقان فرموده است: «پدرم از رسول خدا نقل کرده است که اگر می‌خواهید بذل و بخشش کنید، از نزدیکان خود شروع کنید».

دلشاد تهرانی در پایان با بیان این مطلب که امیرالمؤمنین (ع) ما را به بخشش به نزدیکان توصیه می‌کند، ابراز داشت: علی (ع) می‌فرماید که انسان ابتدا باید حقوق واجب خویش را ادا کند، سپس برای به‌دست آوردن پاداش نیک، خود را با شکیبایی بر انجام حقوق مردم وا دارد.

*   *   *   *   *

مصطفی دلشاد تهرانی، عضو هیأت علمی دانشکده علوم حدیث است. این استاد دانشگاه علاوه بر کتاب «پیشگاه حقیقت» آثار دیگری نیز مانند «مدرسه حسینی»، «نهضت حسینی و عزت حسینی» و «حماسه حسینی و ظهور حقیقت آدمی» را تألیف و منتشر کرده که برخی از این آثار تا ۳۰ بار تجدید چاپ شده‌اند.
سیره نبوی، دولت آفتاب، حکومت حکمت و چشمه خورشید عناوین برخی دیگر از آثار او را تشکیل می‌دهند. کتاب «سیره نبوی» که به بررسی زندگانی و احوال پیامبر اکرم (ص) می‌پردازد، در سال ۸۶ به عنوان کتاب سال برگزیده شد.
«دلالت دولت» آخرین اثر دلشاد تهرانی درباره آیین‌نامه حکومت و مدیریت در عهدنامه مالک اشتر است که آبان‌ماه سال جاری رونمایی شد.